Alifbo qoidalari deyarli hamma joyda aniq: bir harfga bitta moslik. Faqat bitta harf istisno — «ц». Quyida nima uchun shundayligi va oʻgirgich bu holatda nima qilishi.
Kirillchadan lotinchaga oʻgirish oson: «ц» → «ts». Sement, sirk, milisiya kabi soʻzlar shunday yoziladi.
Teskari yoʻnalishda esa qiyin: har qanday «ts» ni «ц» deb oʻgirsak, oʻzbekcha feʼl shakllari buziladi. «ketsa» → «кеца», «yotsa» → «ёца», «aytsa» → «айца». Bu — juda koʻp uchraydigan xato.
Faqat ikkita ishonchli holat «ц» deb oʻgiriladi:
Birinchisi — soʻz boshidagi «ts». Oʻzbekcha soʻzlar «ts» bilan boshlanmaydi, demak bu har doim oʻzlashgan soʻz: tsement, tsirk.
Ikkinchisi — «-tsiya» qoʻshimchasi: militsiya, konstitutsiya, operatsiya, stantsiya. Feʼl shakllari hech qachon «-tsiya» bilan tugamaydi.
Qolgan holatlarga tegilmaydi — ataylab. Notoʻgʻri oʻgirilgan soʻzni topish, oʻgirilmagan «ts» ni koʻrishdan koʻra qiyinroq.
Oxirgi qatorga eʼtibor bering: «концерт» qaytishda «контсерт» boʻlib qoladi. Buni avtomatik tuzatib boʻlmaydi — «nts» birikmasi feʼllarda ham uchrashi mumkin.
| Kirill | Lotin | Qaytishda |
|---|---|---|
| цемент | tsement | цемент ✓ |
| цирк | tsirk | цирк ✓ |
| милиция | militsiya | милиция ✓ |
| конституция | konstitutsiya | конституция ✓ |
| операция | operatsiya | операция ✓ |
| концерт | kontsert | контсерт ✗ |
Kirillchaga oʻgirilgan matnda «ц» bor soʻzlarni koʻzdan kechiring. Ular odatda koʻp emas: rasmiy hujjatlarda «концерт», «инстанция», «доцент» kabi bir necha soʻz.
Lotinchaga oʻgirishda esa hech qanday muammo yoʻq — u yerda qoida bir maʼnoli.
Chunki «ketsa», «yotsa», «aytsa» kabi keng tarqalgan feʼl shakllari buziladi. Bunday soʻzlar oʻzlashgan «ц» li soʻzlardan ancha koʻp.
Qoʻlda. Kirillchaga oʻgirgach, matnni «тс» boʻyicha qidiring — notoʻgʻri joylar shunda koʻrinadi.
Yoʻq. Bu yoʻnalishda qoida aniq: «ц» har doim «ts» boʻladi.