Bir asrda yozuv besh marta oʻzgardi. Eng qizigʻi — 2026-yilgi islohot aslida yangilik emas: u 1993-yildagi alifboga qaytish.
| Yil | Nima boʻlgan |
|---|---|
| 1929 | Arab yozuvidan lotin yozuviga oʻtildi |
| 1940 | Sovet siyosati bilan kirill yozuvi joriy etildi |
| 1993 | Mustaqillikdan soʻng lotin: Ç, Ş, Ğ, Ö harflari bilan |
| 1995 | Islohot: Ç→ch, Ş→sh, Ğ→gʻ, Ö→oʻ |
| 2026 | Qonun loyihasi: Ç, Ş, Ğ, Ö qaytariladi |
Asrlar davomida oʻzbek tili arab yozuvida yozilgan. 1929-yilda butun sovet Turkiy respublikalarida lotin yozuviga oʻtish boshlandi.
Oradan oʻn bir yil oʻtib yozuv yana almashtirildi — bu safar kirillga. Oʻzbek kirilli rus alifbosiga toʻrtta qoʻshimcha harf qoʻshib tuzilgan: ў, қ, ғ, ҳ.
Bu yozuv yarim asrdan koʻproq ishlatildi va hozir ham keng tarqalgan.
Mustaqillikdan keyin qabul qilingan birinchi lotin alifbosida aynan Ç, Ş, Ğ, Ö harflari boʻlgan — turk alifbosiga yaqin variant.
Ikki yildan soʻng alifbo qayta koʻrib chiqildi. Ç va Ş oʻrniga ch va sh, Ğ va Ö oʻrniga esa apostrofli gʻ va oʻ kiritildi.
Sabablaridan biri — texnik: oʻsha davrdagi klaviaturalar va shriftlar diakritik belgilarni qiyinchilik bilan qoʻllab-quvvatlagan. Oddiy lotin harflari bilan yozish osonroq edi.
Qonunchilik palatasi 2026-yil 7-iyulda qabul qilgan loyihaga koʻra, Ç, Ş, Ğ, Ö harflari qaytariladi — yaʼni 1993-yilgi variantga.
Bugungi kunda 1995-yildagi texnik sabab yoʻqolgan: Unicode, zamonaviy shriftlar va telefon klaviaturalari bu harflarni bemalol koʻtaradi.
Yangi alifboda 28 harf va 1 apostrof boʻladi — hozirgi 26 harf va 3 birikma oʻrniga.
Matnni yangi alifboga oʻgirish →
Bir asr ichida besh marta: 1929, 1940, 1993, 1995 va 2026-yilgi loyiha.
Asosan texnik sabablarga koʻra — oʻsha paytdagi kompyuter va klaviaturalar bilan ishlash qiyin edi. Bugun bu muammo yoʻq.
Loyiha lotin alifbosidagi harflarga tegishli. Kirill amalda hali keng ishlatiladi, shu sababli bu saytda uchala yozuv ham qoʻllab-quvvatlanadi.